Bitlis'te yeni bitki türü keşfedildi: Bilim dünyasına 'Porçanı' kazandırıldı
Bitlis'in Tatvan ilçesinde bulunan İncekaya (Por) Kalderası'nda keşfedilen yeni çan çiçeği türü 'Porçanı', Türkiye'nin zengin bitki çeşitliliğine yeni bir halka ekledi. Yaklaşık 400-500 bireyden oluşan tür, sınırlı yayılışı nedeniyle hassas kategoride değerlendiriliyor.
Haberin Özeti
- • Ege Üniversitesi ve Bitlis Eren Üniversitesi araştırmacılarının ortak çalışmaları sonucunda Bitlis’in Tatvan ilçesinde yeni bir çan çiçeği türü keşfedildi. Bilimsel adı Campanula porensis olan türe Türkçe olarak “Porçanı” adı önerildi. İncekaya Kalderası’nda yetişen türün iklim değişikliği ve kuraklık nedeniyle gelecekte risk altında olabileceği belirtildi.
Türkiye'nin zengin bitki çeşitliliğine yeni bir tür daha eklendi. Ege Üniversitesi ile Bitlis Eren Üniversitesi araştırmacılarının ortak çalışmaları sonucunda, Bitlis'in Tatvan ilçesinde bulunan İncekaya (Por) Kalderası'nda daha önce bilim dünyası tarafından bilinmeyen yeni bir çan çiçeği türü keşfedildi. Bilimsel adı “Campanula porensis” olan tür için Türkçe isim olarak “Porçanı” önerildi.
Ege Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Musa Alcı, Ege Üniversitesi Botanik Bahçesi ve Herbaryum Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürü Prof. Dr. Hasan Yıldırım ile araştırma ekibini tebrik ederek başarılar diledi.
Yeni tür, Bitlis Eren Üniversitesi araştırmacıları Doç. Dr. İbrahim Demir ve Muhammed H. Ölekli tarafından Bilimsel Araştırma Projesi kapsamında gerçekleştirilen arazi çalışmaları sırasında fark edildi. Daha sonra Prof. Dr. Hasan Yıldırım tarafından yürütülen ayrıntılı morfolojik ve taksonomik incelemeler sonucunda bu popülasyonun bilim dünyası için yeni bir tür olduğu belirlendi.
Yeni tür hakkında bilgi veren Prof. Dr. Hasan Yıldırım, Porçanı’nın İncekaya Kalderası içerisinde çökmeler sonucu oluşmuş mağara girişleri ve dik volkanik kaya duvarlarında yaşadığını belirtti. Türün yıl boyunca nemini koruyan, güneş ışığının sınırlı ulaştığı gölgeli kaya yüzeylerinde geliştiğini ifade eden Yıldırım, bu özel yaşam alanının birçok kaya bitkisi için doğal bir sığınak niteliği taşıdığını söyledi.
Arazi çalışmalarında yaklaşık 400-500 ergin birey tespit edildiğini aktaran Prof. Dr. Yıldırım, türün yayılış alanının oldukça sınırlı olduğunu ve bu nedenle Uluslararası Doğayı Koruma Birliği (IUCN) kriterlerine göre “Hassas” (VU) kategorisinde değerlendirildiğini kaydetti. Günümüzde doğrudan bir tehdit gözlenmemekle birlikte, türün yalnızca nemli ve gölgeli mikrohabitatlara bağımlı olması nedeniyle iklim değişikliği ve kuraklaşmanın gelecekte önemli riskler oluşturabileceği ifade edildi.
Prof. Dr. Hasan Yıldırım, yaklaşık 450 türle temsil edilen Campanula (çan çiçeği) cinsinin en önemli çeşitlilik merkezlerinden birinin Türkiye olduğunu belirterek, ülkede 140’tan fazla Campanula taksonunun bulunduğunu ve bunların yaklaşık yarısının endemik olduğunu söyledi.
Porçanı’nın keşfinin, Anadolu’nun özellikle dağlık ve ulaşılması güç bölgelerinde hâlen keşfedilmeyi bekleyen yeni türlerin bulunduğunu göstermesi açısından önemli olduğuna dikkat çeken Yıldırım, bu keşfin İncekaya Kalderası’nın biyolojik çeşitlilik açısından korunması gereken önemli doğal alanlardan biri olduğunu da ortaya koyduğunu ifade etti.
Türün tip örneği Ege Üniversitesi Botanik Bahçesi ve Herbaryum Araştırma ve Uygulama Merkezi’nde, eş örnekleri ise Ege Üniversitesi ile Bitlis Eren Üniversitesi Herbaryumu’nda (BEUH) muhafaza ediliyor.
